http://www.elecnet.chandra.ac.th


หลักการและการใช้งานกล้องจุลทรรศน์อิเล็กทรอนชนิดส่องทะลุ
(Tranmission Electron Microscope)


{หลักการ}และ{วิธีการใช้}



http://em-outreach.sdsc.edu/web-course/Sec-I.A/Sec-I.A.html#Principles

ข . ภาพไดอะแกรมกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องทะลุ


วิธีการใช้กล้องจุลทรรศน์

หลักการทั่วไป
การใช้กล้องจุลทรรศน์เป็นเรื่องปกติสำหรับผู้ศึกษาทดลองเกี่ยวกับชีววิทยา ฉนั้นผู้ใช้กล้องควรศึกษาวิธีการใช้กล้องให้ถูกต้องด้วย กรณีที่จะกล่าวต่อไปนี้ ผู้ใช้บางคนอาจคิดว่าไม่สำคัญหรืออาจถือว่าตัวเองใช้เป็นแล้วจะข้ามขั้นตอนไปก็ได้ แต่เพื่อประโยชน์แก่ผู้ใช้เอง การใช้กล้องควรปฎิบัติตามขั้นตอนดังนี้
วิธีการใช้กล้อง
1. ให้ใช้กล้องจุลทรรศน์ที่ห้องปฎิบัติการมีใช้อยู่ ยกกล้องอย่างถูกวิธี
2. วางกล้องไว้ตรงหน้า ปรับกล้องให้อยู่ในลักษณะที่สามารถทำงานได้สะดวก
3. ควรศึกษาระบบการทำงานของกล้องและส่วนประกอบให้เข้าใจก่อนลงมือใช้จริง จากคู่มือหรือถามผู้ดูแลห้องปฎิบัติการ
4. ให้หมุนรีโวลวิงโนสพิชเอาเลนส์ใกล้วัตถุอันกำลังขยาย 4 x หรือ 10 x เข้าตรงช่องกึ่งกลางของแท่นวางวัตถุ สำหรับผู้เริ่มใช้ ขอแนะนำให้ใช้อัน 4 x ก่อน เพราะหาภาพได้ง่ายกว่าขณะหมุนเมื่อได้ยินเสียงดังกริ๊ก หมายความว่าเลนส์เข้าที่ถูกต้องแล้ว
5. ปรับเลนส์รวมแสงให้ขึ้นอยู่ในระดับสูงสุด
6. เปิดไอริสไดอะเฟรมของเลนส์รวมแสงออกให้กว้างที่สุด
7. กรณีที่ใช้กระจกเงา ให้เปิดสวิตช์ของหลอดไฟฟ้าจากแหล่งแสง หากแหล่งแสงอยู่ที่ฐานก็ให้เสียบปลั๊กเปิดสวิตช์ได้เลย แสงที่ ใช้ควรเป็นแสงขาวนวล
8. ดึงเลนส์ใกล้ตาออกจากกล้องวางในที่สะอาด หากเป็นแบบสองกระบอกตาให้ดึงด้านที่ถนัดออกเพียงอันเดียว
9. มองดูที่ปากลำกล้องด้านที่ถอดเลนส์ใกล้ตาออก มือทั้งสองจับที่กระจกเงาหันเอาด้านราบเข้าหาแสงสว่าง พยายามปรับให้แสง สะท้อนเข้าสู่กล้องมากที่สุด โดยให้สังเกตดังน้ ถ้าเห็นแสงขาวนวลเต็มพื้นที่รับแสงลักษณะเช่นนี้ถือว่าแสงสว่างถูกต้องดีแล้ว หากแสง ไม่เต็ม หรือต้องการมากกว่านี้ให้ใช้กระจกด้านเว้า แต่ควรระวังเพราะแสงมากจะมีผลต่อนัยน์ตาเมื่อแสงถูกต้องก็ให้ดำเนินการขั้นต่อไป
10. ปิดไอริสไดอะเฟรมให้มากที่สุด ขณะปิดให้สังเกตความเข้มของแสงไว้ด้วย แล้วก็ค่อยๆเปิดให้กว้างอีกครั้ง หลังจากนั้นปรับความ เข้มของแสงสว่างให้เข้าสู่กล้องประมาณ 2/3 หรือ 60-75 เปอร์เซ็นต์เมื่อทุกอย่างเรียบร้อยให้สวมเลนส์ใกล้ตากลับเข้าที่เดิม
11. ในกรณีกล้องใช้ระบบการส่องสว่างของโคเลอร์ อย่างเช่น กล้องจุลทรรศน์แบบแทรกสอดหรือเฟสคอนทราส หากปรับวงแหวนไม่ ตรงทำให้การแทรกสอดของแสงไม่ถูกต้องภาพที่ได้ไม่ดีในกรณีใช้ในการถ่ายภาพ ภาพที่ออกมามืดด้านสว่างด้าน ต้องจัดระบบส่องสว่างใหม่
12. นำตัวอย่างที่ต้องการศึกษาให้ส่วนที่จะดูอยู่ตรงจุดกึ่งกลางตรงส่วนบนสุดของเลนส์รวมแสง แท่นธรรมดาต้องใช้สปริงคลิบหนีบ ตัวอย่างให้แน่น วิธีการโดยยกปุ่มขึ้นก่อนแล้วหมุนสปริงมาอยู่ตรงขอบสไสด์จากนั้นก็ค่อยๆกดลงจนแน่น
13. การปรับหาภาพหรือโฟกัสต้องคำนึงถึงระยะทำงานของเลสน์ใกล้วัตถุทุกครั้ง กล้องเลนส์ประกอบทั่วๆไปเริ่มต้นด้วยการใช้กำลัง ขยายต่ำ ก่อนทุกครั้งแล้วจึงค่อยเปลี่ยนเมื่อภาพชัดเจนไปสู่กำลังขยายที่สูงขึ้นอันต่อๆ ไปตามลำดับ ยกเว้นกล้องสเตอริโอต้องใช้กำลังขยายสูง สุดก่อน
14. เลื่อนภาพตรงตำแหน่งที่ต้องการศึกษาเข้ากึ่งกลางของพื้นที่ หรือตรงเข็มชี้ปรับภาพให้ชัดเจนอีกครั้งก่อนเปลี่ยนเป็นกำลังขยาย ที่สูงอันต่อไป
15. ในกรณีที่แสงมีสีค่อนไปทางแดงหรือมีแสงมากเกินไป ให้ใช้แว่นกรองแสงสีฟ้าหรือขาวมัวๆ ลดแสงหรืออาจจะหรี ไอริสไดอะเฟรม ก็ได้
16. กรณีกล้องเป็นแบบหนึ่งกระบอกตาขณะมองภาพต้องลืมตาทั้ง 2 ข้าง ไม่ควรหลับตาข้างใดข้างหนึ่ง แม้ว่าครั้งแรกๆ ทำได้อยาก แต่ครั่งต่อไปจะชินไปเอง ทั้งนี้เพื่อป้องกันสายตาเอียง หรือปวดเหมื่อยในตามีผลทำให้ปวดศรีษะได้ ขณะทำงานต้องสลับทั้งข้างขวาและ ข้างซ้าย เท่าๆกัน
17. กรณีกล้องแบบสองกระบอกตา ที่กระบอกตาจะมีที่ปรับระยะห่างของเลสน์ใกล้ตา ผู้ใช้ต้องปรับให้ตรงกับความต้องการของนัยน์ ตาก่อนทุกครั้ง
18. กรณีใช้กำลังขยาย 100 x ต้องใช้น้ำมัน วิธีการหยดทำได้ทั้งที่ตัวอย่างและหน้าเลนส์ กล่าวคือ หมุนหน้าเลนส์อันกำลังขยาย 100 x ขึ้นด้านบน เมื่อหยดน้ำมันแล้วหมุนกลับเข้าที่เดิม เมื่อเลิกใช้งานต้องการเช็ดน้ำมันออกก็กระทำแบบเดียวกัน หากเปลี่ยนกำลังขยายหรือ เปลี่ยนสไลด์ ให้เปลี่ยนจากอัน 100 x ไปหาอัน 4x ไม่ใช่เปลี่ยนจาก 100 x ไปหา 40 x ซึ่งระยะทำงานใกล้เคียงกันมาก บางครั้งน้ำมันอาจโดนเลนส์ อัน 40 x ได้
19. การใช้กล้องสำหรับงานเฉพาะอย่าง กล้องจุลทรรนศ์แบบเรืองแสง หากไม่มีความรู้เกี่ยวกับวิธีการใช้ห้ามใช้เด็ดขาด เพราะนอกจาก จะทำให้กล้องเสียหายแล้วผู้ใช้เองอาจมีอันตรายถึงกับนัยน์ตาบอด

กลับสู่เมนู

sutadet-o@chaiyomail.comE-mail